Tumblr (3.0; @scomma)http://la.byr.in.th/<p>คนบางคนเกิดมาแล้วก็ตาย ไม่ได้ก่อประโยชน์นอกจากผลาญทรัพยากร<br/> คนบางคนเกิดมานานเท่ากัน แต่ก็สร้างคุณงามให้กับโลกมากนัก<br/> คนบางคนมีชีวิตอยู่เพื่อเสพสุขให้หมดวัน<br/> คนบางคนขวนขวายตลอดเวลา ที่จะทำให้ตนเองดีขึ้น เก่งขึ้น เชี่ยวชาญขึ้น<br/> ในยุคโบราณ คนเหล่านี้อาจจะเป็นปราชญ์ เป็นนักคณิตศาสตร์ไม่มีชื่อ เป็นพ่อค้าใหญ่ในแว่นแคว้น<br/> แต่ในยุคโลกาภิวัฒน์ ทั้งการค้าเสรี ความรู้ที่เปิดกว้างและเชื่อมถึงกันมากกว่าเก่า และเทคโนโลยีไร้พรมแดน<br/> ได้ทำหน้าที่เป็นตัวเร่ง ให้คนเหล่านี้ สามารถสร้างประโยชน์ได้ทวีคูณมหาศาลมากขึ้น</p> <p>แมคโดนัลด์ไม่ได้เสิร์ฟอาหารจานด่วนและสร้างงานหลายแสนอัตราในประเทศเดียว แต่ทำพร้อมกันทั่วโลก<br/> ไอโฟนของสตีฟ จ็อบส์ คิดค้นครั้งเดียว แต่สามารถผลิตซ้ำได้หลายสิบล้านเครื่อง<br/> แฮร์รี่ พอตเตอร์ได้รับการแปลและเผยแพร่เป็นร้อยภาษา ทั้งที่เกิดจากมันสมองผู้แต่งคนเดียว<br/> ลีกฟุตบอลหนึ่งไม่ได้ให้ความบันเทิงเฉพาะผู้ชมเรือนหมื่นบนอัฒจันทร์ แต่ถ่ายทอดสดไปถึงสายตานับล้านคู่<br/> ซีรี่ส์เกาหลี ยันภาพยนตร์ฮอลลีวูด เขียนบทและกำกับครั้งเดียว ก็สะกดใจคนได้ทั้งดาวเคราะห์<br/> ผู้ได้รับประโยชน์ขยายวงกว้าง โดยอาศัยผู้สร้างประโยชน์จำนวนน้อยลง<br/> ตัวคูณนี้ทำให้โลกร่ำรวยไปด้วยคุณภาพชีวิตที่ผู้คนในประเทศแคบ ๆ ประเทศเดียวไม่เคยประสบมาก่อน</p> <p>ในขณะเดียวกัน เมื่อผู้คนมาเจอกัน ความรู้ก็มีต้นทุนถูกลง<br/> ผลงานวิจัยจากห้องแล็บ สถาบัน มหาวิทยาลัยต่าง ๆ ซึ่งเชื่อมถึงกันหมด ถูกเผยแพร่ ต่อยอด และประยุกต์ในวงกว้าง<br/> สารานุกรมที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีผู้เขียนเป็นแสนคน (ไม่ต้องพูดถึงว่าฟรี)<br/> ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส พัฒนาโดยโปรแกรมเมอร์อิสระที่อยู่ห่างกันหลายพันกิโลเมตร ที่ไม่รู้จักกันมาก่อน<br/> ในมุมหนึ่งก็กลายมาเป็นเครื่องยนต์ที่ขับเคลื่อนอาณาจักรยักษ์ใหญ่อย่างเฟซบุ๊ก และกูเกิ้ล<br/> ในอีกมุมหนึ่งก็เป็นเครื่องต่อเติมศักยภาพของมนุษย์ทุกคนที่มุมานะในการดิ้นรนขวนขวาย ขึ้นอย่างมหาศาล<br/> ปราชญ์ของหมู่บ้าน กลายเป็นปราชญ์ของแผ่นดิน กลายเป็นปราชญ์ของมนุษยชาติ</p> <p>มันก็เป็นธรรมชาติ ที่ช่องว่างระหว่างคนรวยและคนจน มันจะไม่กว้างขึ้นได้อย่างไร<br/> ในเมื่อโลกาภิวัฒน์ ช่วยให้คนที่สร้างประโยชน์ ทำประโยชน์ได้มากขึ้น และด้วยต้นทุนที่ถูกลง<br/> ในขณะที่คนไม่มีประโยชน์ ก็ยังไม่มีประโยชน์อยู่อย่างเดิม!</p>http://la.byr.in.th/post/15524473586http://la.byr.in.th/post/15524473586Fri, 26 Aug 2011 11:00:00 +0700purposeglobalization<p>ผมเชื่อว่าเศรษฐศาสตร์ยังเป็นหนึ่งในเครื่องมือแก้ปัญหาสังคมที่ทรงพลังที่สุดของยุคนี้</p> <p>ภาพพจน์ของนักเศรษฐศาสตร์มักถูกมองไปทางแง่ลบหน่อย ๆ ว่าเป็นคนงก แต่อันที่จริงไม่มีความเกี่ยวข้องกันเลย มีคนเปรียบเปรยไว้ได้ดีว่าต่อให้คนใจบุญอย่างแม่ชีเทเรซ่าก็ย่อมต้องการใช้เศรษฐศาสตร์เพื่อให้ช่วยคนได้จำนวนมากที่สุด ภายใต้ทรัพยากรที่มีจำกัด</p> <p>เศรษฐศาสตร์ไม่ได้ศึกษาแค่เรื่องเงินครับ เศรษฐศาสตร์พูดถึงแรงจูงใจ ด้วยโมเดลที่ว่ามนุษย์ทุกคนล้วนเป็น <em>homo economicus</em> คือผู้ตอบสนองต่อแรงจูงใจ</p> <p>สาเหตุที่ไม่ค่อยมีคนหันไปหาเศรษศาสตร์ในการแก้ปัญหาสังคม ก็เพราะอคติเดียวกับที่ผมพูดถึงข้างบนนั่นแหละ เพราะกระทั่งคำว่า “แรงจูงใจ” ยังฟังดูสกปรก ในสังคมที่เราเฝ้าฝันถึง “คนดี” ผู้ขาวสะอาด เสียสละ อุทิศตน มีน้ำใจ ที่จะมาเป็นอัศวินขี่ม้าขาวช่วยประเทศเราจากความพังพินาศอันเกิดจากสังคมเสื่อมทราม</p> <p>เพ้อเจ้อ!</p> <p>คนก็คือคน เราตอบสนองต่อแรงจูงใจ เช่นรางวัลและการลงโทษ เราเกิดมาเป็นแบบนี้ เราเลี้ยงลูกแบบนี้ และโครงสร้างสังคมปัจจุบันทั้งหมด ตั้งแต่ใบปริญญาจนถึงค่าปรับจราจร ก็ล้วนตั้งอยู่บนพื้นฐานข้อนี้ทั้งสิ้น</p> <p>กลางศตวรรษที่ 18 ราชอาณาจักรอังกฤษเริ่มส่งออกนักโทษไปยังออสเตรเลีย แต่ปรากฎว่าเมื่อเรือไปถึง นักโทษมักจะตายไปแล้วซะหนึ่งในสาม ที่ยังเหลือรอดก็อิดโรย สอบสวนแล้วพบว่ากัปตันเรือเอกชนล้วนไม่เต็มใจจะแบ่งเสบียงอาหารของลูกเรือให้แก่นักโทษที่บรรทุก</p> <p>ทางการอังกฤษพยายามแก้ปัญหาโดยการส่งอาหารไปพร้อมกับนักโทษ แต่กลายเป็นว่ากัปตันก็เอาอาหารไปขายที่ปลายทางซะหมด นักโทษอดตายเหมือนเดิม</p> <p>แม้จะส่งหมอ ส่งยาขึ้นเรือไปด้วย หมอก็ทำอะไรไม่ได้ เพราะอำนาจอธิปไตยบนเรือเป็นของกัปตันโดยเบ็ดเสร็จ อังกฤษก็จนปัญญา จนกระทั่งวันนึงก็มีคนคิดออกว่า เราน่าจะจ่ายค่าจ้างกัปตันเรือ แค่ตามจำนวนนักโทษที่มีชีวิตรอดไปถึงออสเตรเลีย</p> <p>นับจากนั้นมา นักโทษกว่า 99% ข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกอย่างปลอดภัย</p> <p>ผมก็ลองมาคิด ถ้าปัญหานี้เกิดขึ้นในประเทศไทย</p> <p>เราจะมีนักวิชาการ เรียงหน้ากันออกมาพูดถึงจิตสำนึกทุกสามชั่วโมง เสนอให้ปฏิรูประบบการศึกษา ให้มีข้อสอบวัดระดับศีลธรรม จริยธรรม ในข้อสอบเอนทรานซ์ ข้อสอบแกะแพะ หรืออะไรที่เดี๋ยวนี้เขาใช้กัน</p> <p>เราจะมีประชาชน ออกมาประนามกัปตันเรือที่ฉ้อฉลเสบียงหลวง เดินขบวนบรรยายความเสื่อมศรัทธาในระบอบทุนนิยมและตลาดเสรี พร้อมทั้งเรียกร้องให้ยึดเรือทุกลำเป็นของกองทัพเบ็ดเสร็จ</p> <p>เราจะมีพระ บอกให้เด็กกลับมาเรียนในโรงเรียนวัด จะได้สอนเรื่องศีล 5 ว่าการฆ่าคนเป็นบาปนะจ๊ะ ถึงจะไม่บาปเท่าฆ่าเวลาก็ตาม เราจะมีสื่อ ที่จะสนุกกับการไฮไลต์ข่าว คนดี คนเลว ของสังคม</p> <p>ผมไม่เข้าใจว่าทำไมทุกภาคส่วนของสังคมทุกวันนี้หมกมุ่นกับคนดี</p> <p>โลกเราจะมี outliers ในจำนวนเดิมเสมอ เราจะมีแท็กซี่ที่ส่งคืนกระเป๋าใส่เงินแสนของฝรั่ง และเราก็จะมีอาชญากรข่มขืนอยู่คละกันไป แต่คนส่วนมากที่อยู่ตรงกลางก็คือ homo economicus ผู้ตอบสนองต่อแรงจูงใจ เหมือนกัปตันเรืออังกฤษ เหมือนเรา ๆ ท่าน ๆ ที่ยัดแบงค์ร้อยให้ตำรวจ และเส้นลูกเข้าเซนต์โยฯ</p> <p>นักเศรษฐศาสตร์มองเห็นนานแล้วว่า การสร้างระเบียบสังคม ไม่ใช่การสอนศีลธรรมแล้วหวังว่าทุกคนจะเป็น “คนดี” (ซึ่งคืออะไรก็ไม่รู้) แต่เป็นการสนับสนุนให้แรงจูงใจส่วนบุคคล สอดคล้องไปกับแรงจูงใจของสังคม</p> <p>เมื่อสังคมต้องการให้นักโทษมีชีวิตรอด แต่กัปตันเรือแค่ต้องการมีกำไรสูงสุด ระเบียบสังคมก็ย่อมไม่เกิด จนกว่าเราจะใช้กฎหมาย ปรับทิศทางของแรงจูงใจส่วนบุคคล ให้สอดคล้องกับสิ่งที่สังคมต้องการ โดยการให้รางวัลกัปตันสำหรับนักโทษแต่ละคนที่รอดชีวิต</p> <p>เมื่อสังคมต้องการออกใบสั่งผู้ฝ่าฝืนกฎจราจร และเก็บค่าปรับเข้ารัฐ แต่เจ้าพนักงานต้องการหาลำไพ่เสริม ส่วนคนขับก็ต้องการเสียค่าปรับน้อยที่สุด ระเบียบสังคมย่อมไม่มี–ไม่มี–<em>ไม่มี</em>ทางเกิด จนกว่าเราจะเปลี่ยนทิศทางแรงจูงใจของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ซึ่งทำให้การติดสินบนนี้ไม่สามารถเกิดขึ้นได้ ทำยังไงดี?</p> <p>เราสามารถลดค่าปรับเหลือศูนย์บาทก็ได้ ทำให้ผู้กระทำผิดไม่มีแรงจูงใจให้ต้องยัดเงิน แต่ในขณะเดียวกันเราก็จะทำลายแรงจูงใจที่ทำให้ผู้ขับขี่เคารพกฎจราจร</p> <p>เราสามารถยกเงินค่าปรับให้เจ้าพนักงานหมดเลยก็ได้ ทำให้หัวปิงปองไม่มีแรงจูงใจจะต้องลดค่าปรับ แต่สิ่งนี้จะทำให้เกิดสิ่งที่นักเศรษฐศาสตร์เรียกว่า<em>แรงจูงใจวิปลาส</em> (perverse incentive)</p> <p>Perverse incentive ต้องอธิบายด้วยตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคือ ช่วงศตวรรษที่ 19 กาฬโรคระบาดที่ฮานอย เวียดนาม ราชการตั้งค่าหัวสำหรับหนูทุกตัวที่ชาวบ้านจับตายและนำมาขึ้นเงิน ทายซิครับว่าเกิดอะไรขึ้น… จำนวนหนูไม่ลดลง แต่ชาวบ้านหันไปเลี้ยงและเพาะพันธุ์หนูแทน</p> <p>เมื่อตำรวจได้รับส่วนแบ่งจากค่าปรับเป็นเงินมากเพียงพอ ก็เตรียมตัวโดนโบกทุกหัวมุมถนน วันละสามเวลาหลังอาหารได้เลย¹</p> <p>ถ้างั้นแก้ยังไงดีล่ะปัญหานี้? เศรษฐศาสตร์ก็จะบอกว่า คุณก็กลบแรงจูงใจที่จะรับส่วยของเจ้าพนักงาน ด้วยแรงจูงใจที่จะไม่โดนโทษทางวินัยสิ เครื่องแบบของตำรวจทางหลวงในสหรัฐฯ จะมีวิทยุสื่อสารซึ่งเปิดไมโครโฟนไว้ตลอดเวลา ต่อตรงถึง ส.น. ตลอดเวลา ลองไป “ขอจ่ายตรงนี้ได้มั้ย” ดูนะครับ พี่แกแถมข้อหาติดสินบนให้อีกกระทง</p> <p>ถ้านั่นยังไม่พอ คุณก็ให้หน่วยสอบสวนกิจการภายใน แต่งนอกเครื่องแบบ ขับรถให้โดนโบก แล้วก็ลองใจ “ยัดเงิน” ตำรวจจราจร ถ้าภายในสัปดาห์แรกที่มาตรการนี้เริ่มบังคับใช้ การรับสินบนของตำรวจไม่ลดลง 99% ก็มาถอดถอนใบอนุญาตเขียนบล็อกของผมไปได้เลยครับ</p> <p>เห็นมั้ย ไม่เห็นต้องหมกมุ่นกับการทำให้ทุกคนมีจิตใจดีงามเลย</p> <p>ปัญหาระดับชาติจำนวนมาก เราจะแก้ไขได้ก็ต่อเมื่อเรามองเห็นแรงจูงใจเบื้องหลังปัจเจกบุคคล และวิธีการที่ชาติที่ไม่มีปัญหาเหล่านั้นใช้หล่อหลอมให้มันสอดคล้องกับแรงจูงใจของสังคม ระเบียบสังคมจึงเกิดขึ้นมา</p> <p>การอ้างว่าคนชาติอื่นประสบความสำเร็จเพราะมีคุณสมบัติบางอย่างเหนือกว่าคนไทย ก็ดูเป็นการปัดปัญหาที่ง่ายเกินมั้ย จริงอยู่ สิงคโปร์บ้านเมืองสะอาดเพราะจิตสำนึกสาธารณะ แต่ก็เพราะค่าปรับมหาโหดและกฎเหล็กริดรอนเสรีภาพ ที่ควบคุมการขายหมากฝรั่งและยาสูบด้วย คนญี่ปุ่นขยันทำงานเพราะเป็นวัฒนธรรม แต่ก็เพราะสังคมให้รางวัลกับการทำงานหนักอย่างสมน้ำสมเนื้อด้วย ไม่มีระบบอุบาทว์ที่กำหนดให้คนแก่สุดครองตำแหน่งใหญ่สุด หรือวัฒนธรรมเส้นข้ามหัวกันอย่างโจงครึ่มทั้งในภาครัฐและเอกชน</p> <p>ผมขอจบเรื่องนี้ด้วยการวกไปพูดถึงปัญหาระดับชาติอีกหนึ่งข้อ คอรัปชั่น</p> <p>ทุกวันนี้เราติดกับของการเรียกร้องให้นักการเมืองเป็นคนดี อุทิศตนเพื่อส่วนรวม เป็นพระศรีอาริย์ ผมไม่อยากจะทำลายความฝันของคนเหล่านั้น แต่ลองเริ่มจากตัวคุณเองก็ได้ ถ้าคุณคิดว่าคุณเป็นคนดีคนหนึ่ง คุณอยากจะไปเล่นการเมืองมั้ย? เคยย้อนกลับมามองมั้ยว่า ทุกวันนี้แรงจูงใจของสังคมกำลังดึงดูดนักการเมืองแบบไหนเข้าไปทำงาน?</p> <p>เงินเดือนหลักหมื่น หลักแสน พระเจ้า! เอกชนยังทุ่มเงินให้บุคลากรคุณภาพมากกว่า <em>บริษัท ประเทศไทย จำกัด</em> ซะอีก ขึ้นเงินเดือน 10% คนก่นด่าทั้งแผ่นดิน นักการเมืองสิงคโปร์ขึ้นเงินเดือนตัวเอง 60% ไปเมื่อปี 2007 แล้วก็ยังเป็นหนึ่งในรัฐบาลที่โปร่งใสที่สุดในโลก แน่นอนว่าค่าตัวแพงที่สุดในโลกด้วย</p> <p>ถ้ารมต.มีเงินเดือน 50 ล้านบาท แรงจูงใจในการทำทุจริตทีละ 10 ล้าน 20 ล้าน ก็ย่อมลดลงเป็นสัดส่วนมั้ย?</p> <p>ไม่มีการวัดผลการทำงานอย่างเป็นรูปธรรม เพราะไม่มีเสรีภาพสื่อถ่วงดุลย์ จึงไม่เกิดการแข่งขันที่ผลงาน ทำดีเสมอตัว ทำชั่วโดนด่า ไม่ทำอะไรยังโดนด่าเลย เด็ก ป.2 (หรือ ม.2 หรือปีสอง) ที่แยกความแตกต่างระหว่าง ส.ส. กับ ส.ว. ไม่ออก มันก็พูดตามคนอื่นแล้วว่านักการเมืองโกงกิน เป็นประโยคเทรนดี้ ดูมีการศึกษา เหยียดหยามการทุจริต ที่สำเร็จรูปดีนัก</p> <p>สรุปงานนี้มีดีอะไรบ้างเนี่ย? อ้อ มีอำนาจมาก มีบารมี มีคอนเนคชั่น ซึ่งถ้าคุณเป็นคนดี คนเก่ง ที่เพียงแต่อยากเข้าไปบริหารประเทศ มันไม่ใช่แรงจูงใจที่คุณต้องการเลย แต่มันกลับเป็นแรงจูงใจสำหรับคนอีกกลุ่ม ที่ไม่ได้ต้องการเงินเดือน แต่ต้องการอำนาจ บารมี คอนเนคชั่น</p> <p>เอะ <em>บังเอิญ</em>เป็นคนกลุ่มที่กำลังบริหารประเทศคุณอยู่ตอนนี้รึเปล่า?</p> <p><small>¹ พูดถึงเรื่องขับรถ นักเศรษฐศาสตร์มีมุขไม่ค่อยตลกอยู่ว่า วิธีแก้ปัญหาขับรถซิ่งโดยประมาท เป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตายนั้นง่ายมาก แค่ออกกฎหมายให้รถทุกคันติดหนามแหลมไว้ที่หน้าพวงมาลัยครับ</small></p>http://la.byr.in.th/post/15524430960http://la.byr.in.th/post/15524430960Mon, 15 Nov 2010 12:00:00 +0700behavioral scienceeconomicsthailand<p>มีแต่บล็อกเกอร์ที่ไร้จิตสำนึกและความรับผิดชอบที่สุดเท่านั้นที่จะเปิดประเด็นอันชวนบาดหมางทั้งสาม คือการเมือง ศาสนา และการเมือง</p> <p>จึงเป็นธรรมดาที่วันนี้ผมวกเข้าสู่เรื่องต้องห้ามหมายเลขสองด้วยความจำใจ</p> <p>(1)</p> <p>Absolutism คือแนวคิดที่ว่าโลกนี้มีความจริง ความเท็จ มีถูก มีผิด ที่แน่นอนตายตัว ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการตีความของแต่ละคน</p> <p>คุณและผมต่างถือกำเนิดจากองค์ประกอบเคมีเดียวกันนะครับ เรามียีนเหมือนกัน 99.97% และบังเอิญอาศััยอยู่บนดาวเคราะห์อ้างว้างในจักรวาลเดียวกันซะด้วย ดังนั้นการที่บอกว่ากฎสากลบางอย่างจะ apply กับคนบางส่วนที่ศรัทธาอย่างหนึ่ง ในขณะที่ละเว้นคนที่เหลือที่ไม่ได้เชื่อในอย่างเดียวกัน มันก็เหมือนกับบอกว่าผมไม่เชื่อในแรงโน้มถ่วง ผมเลยไม่ตกสู่พื้นโลก</p> <p>ผมยังรู้อะไรน้อยนัก</p> <p>เพื่อนผมคนหนึ่งเคยพูดทีเล่นทีจริงว่าเธอกับเพื่อนจะไม่ได้ไปเจอกันในโลกหน้า เนื่องจากนับถือคนละศาสนา เธอก็จะไปอยู่สวรรค์พุทธ (ที่ซึ่งผมอนุมานว่ามีเทวดาหนุ่มเล่นพิณขับกล่อม) ส่วนเขาไปอยู่สวรรค์คริสต์ (ที่มีเซนต์ปีเตอร์และชีวิตนิรันดร์) ผมก็แกล้งหยอกโดยไม่คิดอะไรว่า สรุปสวรรค์จะเป็นแบบพุทธหรือคริสต์กันแน่</p> <p>“อ้าว ก็คนที่นับถือพุทธก็ไปสวรรค์พุทธ ส่วนคนที่นับถือคริสต์ก็ไปอยู่สวรรค์คริสต์” เพื่อนผมตอบน้ำเสียงจริงจัง</p> <p>“เฮ้ย มันจะไปมีทั้งคู่ได้ไงวะ” ผมย้อนถามอย่างงุนงง</p> <p>ในโลกที่มีเสรีภาพทางความเชื่อ การอยู่ร่วมกับความคิดเห็นที่แตกต่างเป็นทักษะที่สำคัญ…ที่หลาย ๆ คนพยายามมากเกินไป จนลืมว่าสุดท้ายแล้ว ความเชื่อต่าง ๆ มักเป็น mutually exclusive สุดท้ายแล้วก็จะมีคนถูกได้คนเดียว ไม่ “พระเจ้า” ของผมก็ต้อง “พระเจ้า” ของคุณ ที่เป็นแค่เรื่องโกหกที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์โลก และบรรดาสรวงสวรรค์ นิพพาน โมเสส อัลเลาะห์ อับราฮัม วูดู ก็มีอันใดอันหนึ่งเท่านั้น ที่สามารถเป็นได้มากกว่าเศษเสี้ยวของจินตนาการเพ้อฝัน</p> <p>การได้อ่านหนังสือ และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับคนมากมาย ทำให้ผมเริ่มมีคำตอบให้แก่คำถามจำนวนมาก ที่ผมเก็บเกี่ยวมาได้จากการเติบโตขึ้นมาในสังคมประนีประนอม ธรรมชาติของความรอมชอมแบบ “ขอไปที” เป็นเหตุหนึ่งที่มีน้อยคนออกมาต้ังคำถามว่า ทำไมรามายณะกับไตรภูมิพระร่วงใช้ตัวแสดงชุดเดียวกัน ทำไมคนที่บัตรประชาชนบอกว่านับถือศาสนาพุทธ จึงชาบูพระพรหมตามสี่แยก ทำไมคนที่กราบไหว้เทพเจ้าช้าง (พิฆเนศ) จึงห้อยพระเครื่อง ตลอดจนทำไมวันคริสต์มาสถึงบังเอิญเป็นวันเกิดเทพอาทิตย์ของเพเกิน (ซึ่งต้องขอบคุณแดน บราวน์ ที่เผยแพร่ข้อเท็จจริงนี้สู่ pop society)</p> <p>กลับมาที่เพื่อนผม เจ้าของไอเดีย คนที่ศรัทธาอะไรก็จะได้รับผลตามนั้น ผมตั้งใจไว้ว่าซักวันนึง จะก่อตั้งศาสนาที่ทุกคนขึ้นสวรรค์หมด แล้วชวนเธอมาเป็นอัครสาวกเบอร์หนึ่ง แต่อันนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่เราจะพูดถึงกันในวันหลัง</p> <p>(2)</p> <p>Relativism คือแนวคิดที่ว่า ความดี ความชั่ว ความจริง ความงาม ล้วนไม่มีอยู่จริง หากแต่ขึ้นอยู่กับผู้สังเกตการณ์ และแปรผันไปตามการสังเกตการณ์ของแต่ละคน</p> <p>คำถามหลาย ๆ ข้อไม่มีคำตอบตายตัวครับ ถึงแม้แต่ละคนจะมีตัวเลือกของตัวเองอยู่ในใจ แต่ถ้าถามว่าการเมืองขั้วอนุรักษ์นิยมหรือเสรีนิยมดีกว่า เราคงหาความลงรอยในคำตอบได้ยาก ทั้งนี้เพราะความแตกต่างที่เราใช้นิยามคำว่า “ดีกว่า” จากการที่ระบบคุณค่าของแต่ละคนไม่เท่ากัน แล้วแต่ว่าคุณจะให้น้ำหนักความสำคัญกับสิทธิในการแสดงออก โอกาส ความเสมอภาค ความมั่นคง ความสวยงาม ความเจริญ สิ่งแวดล้อม และประเด็นหมูเห็ดเป็ดไก่อีกทั้งหลายอย่างไร</p> <p>Relativism จึงมีประโยชน์มากเวลาที่เราพยายามจะถก และเข้าใจ “ความคิดเห็น” ซึ่งมักจะแปรผันตามระบบคุณค่าของแต่ละปัจเจกบุคคน แต่ประโยชน์ของมันก็สุดอยู่ประมาณนี้เท่านั้น</p> <p>ในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 เป็นต้นมา เทรนด์ new age เริ่มจับกระแสผู้ “อยากคิดต่าง” ทั้งหลายในโลกตะวันตก ให้มาสนใจในคริสตัลพลังงาน น้ำมนต์รักษาโรค แพทย์ทางเลือก พลังจิต การนั่งสมาธิ ฯลฯ (ซึ่งแน่นอน บ้านเราก็เอามาฮือฮากันต่อว่า “ตะวันตกหันมายอมรับศาสตร์ตะวันออก”) ซึ่งเป็นเหตุหนึ่งที่แนวคิด “สัมพัทธ์นิยม” (relativism) เฟื่องฟูขึ้นอย่างมหาศาล</p> <p>กระแส relativism นี้ทำให้ความ “ถูก” และ “ผิด” กลายเป็นเรื่องส่วนตัวไป กลายเป็นแค่ “อาจจะถูกของเธอ แต่ผิดของฉัน” ทุกวันนี้เราจึงละอายที่จะชี้ชัดลงไปว่าอะไร “ถูก” อะไร “ผิด” เรากลายเป็นสังคมอะลุ่มอล่วยเชิงความคิด ที่คนสักการะมั่วไปหมด เพราะเชื่อว่าเทพเจ้าสักองค์จากสามร้อยเจ็ดสิบสององค์บนหิ้งพระจะบันดาลโชคลาภมาให้ แถม “ไม่เชื่ออย่าลบหลู่!” และเราก็กลายเป็นสังคมอะลุ่มอล่วยทางคำพูด ที่เราไม่กล้าบอกว่าใคร “งมงาย” “เพ้อเจ้อนะ” หรือ “เข้าขั้นบ้าแล้ว”—คำตัดสินเหล่านี้ช่างล้าหลังและยึดติดเสียกระไร!</p> <p>ดังนั้นในสังคมยุคโพสต์โมเดิร์น เราจึงให้กำเนิดวัฒนธรรมการมองข้อเท็จจริงทุกอย่างเป็นเรื่องสัมพัทธ์ไปซะหมด ข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์ การพิสูจน์ และการทดลอง ก็กลายเป็นแค่ “อีกมุมมองหนึ่งที่บางคนเชื่อ” เหมือนกับลัทธิอะไรสักอย่าง ไม่เพียงแค่นั้น แต่วิทยาศาสตร์ก็ไม่ได้ถูกเสมอไป มีอีกมากที่วิทยาศาสตร์ยังไม่ได้ค้นพบ และจะไม่มีวันเข้าใจ และจะไม่มีวันอธิบายได้ อีกทั้งความเชื่อทางวิทยาศาสตร์ก็ถูกลบล้างด้วยความเชื่อที่ใหม่กว่าอยู่บ่อย ๆ เพราะฉะนั้นจึงไม่ผิดอะไรที่จะเชื่อถืออะไรอย่างอื่นที่ไม่เป็นวิทยาศาสตร์</p> <p>ผิด</p> <p>(3)</p> <p>บางทีผมต้องเปิดใจซักนิด มีคนบอกผม</p> <p>ผมเชื่อว่าผู้ไร้ศาสนาทั้งหลายล้วนเป็นบรรดาคนที่ใจกว้างที่สุดในโลก</p> <p>ถ้าจะให้ผมเชื่อเรื่องพลังจิต บาปบุญคุณโทษ ผีสางนางไม้ อย่ามัวเล่านิทานปรัมปรา อย่าอ้างเหตุการณ์เล่าต่อกันมาที่เกิดขึ้นหนึ่งในล้าน อย่าอ้างปริมาณเพราะคนจำนวนมากคิดไม่ได้ทำให้อะไรถูก</p> <p>แค่เอาผีตัวเป็น ๆ มาพูดคุยกับผม เอาการทดลอง เอาข้อพิสูจน์ เอาอะไรที่ยืนยันได้ ทำซ้ำได้ วัดผลได้ มาแสดง ผมอยากจะเชื่ออยู่แล้ว ผมไม่มีพระเจ้า ไม่มีเหตุผลที่จะต่อต้าน</p> <p>แต่ในทางกลับกัน ถ้าให้ผมพิสูจน์ให้คุณเห็นว่าอะไรที่คุณศรัทธามันเป็นแค่เรื่องงมงาย ผมคงต้องใช้เวลาทั้งชีวิต</p> <p>เพราะศาสนาโน้มน้าวให้คนเชื่อโดยการหยิบ “อะไรก็ได้” ที่สนับสนุนคำสั่งสอนมาเป็น “ข้อพิสูจน์” อะไรต่าง ๆ ว่ามีจริง แต่เราก็รู้กันว่าคนส่วนใหญ่ไม่เข้าใจสถิติและความน่าจะเป็น และมีอคติยืนยันสิ่งที่ตนเชื่อ (confirmation bias)—ในขณะเดียวกัน กระบวนการทางวิทยาศาสตร์เริ่มโดยการตั้งสมมติฐาน และพยายามทุกวิถีทางที่จะล้มล้างสมมติฐานนั้น! นี่แหละครับคือทัศนคติที่แตกต่างกันมหาศาล</p> <p>นักวิทยาศาสตร์จะเริ่มต้นจากสมมติฐานว่า “เพราะ x จึง y” แล้วแทนที่จะหาตัวอย่างเหตุการณ์ที่มี x แล้วมี y ซึ่งอาจเกิดจากความบังเอิญหรือสาเหตุใดก็ได้ เขากลับพยายามที่จะสร้างกรณีที่มี x <em>แล้วไม่มี y</em> เกิดขึ้น โดยใช้กระบวนการทดสอบที่แน่นอน วิธีการที่เป็นมาตรฐาน พิสูจน์ได้ ชั่งตวงวัดได้ พยายามจะพิสูจน์ซ้ำแล้วซ้ำอีกว่าทฤษฎีของตัวเองผิด หากทำไม่สำเร็จ จึงตีแผ่ผลการค้นคว้าในวารสาร ซึ่งเพื่อนนักวิทยาศาสตร์จากทั่วโลกก็จะพยายามรุมยำทฤษฎีของเขา ทำการทดลองซ้ำ เพื่อตัดโอกาสที่จะเกิดขึ้นจากความผิดพลาดหรือความบังเอิญขึ้นได้ เพื่อหาข้อหักล้างว่าทฤษฎีนั้นมีช่องโหว่ใด ๆ เมื่อเวลาผ่านไป หากยังไม่มีใครทำสำเร็จ ทฤษฎีนั้นจึงจะเริ่มได้รับการยอมรับในระดับสากลขึ้นมา และถูกนำไปประยุกต์เป็นความก้าวหน้าใหม่ ๆ “ทางวัตถุ” ที่ไปต่อชีวิตผู้คน ที่ให้ความสะดวกสบาย ที่ทำให้มนุษย์มีอารยธรรมขึ้น</p> <p>ในขณะที่คำสอนของศาสนาต่าง ๆ ล้วนปฏิเสธการพิสูจน์ โดยอ้างว่า “เป็นเรื่องของจิตที่ไม่อาจวัดได้” “จะเห็นได้ต่อเมื่อมีศรัทธา” หรือ “ผู้ปฏิบัติพึงรู้ได้ด้วยตนเอง”—แต่วิทยาศาสตร์กลับทำทุกทาง ที่จะเอาทฤษฎีนั้นออกมาจากหัวของนักวิทยาศาสตร์ เพราะวิทยาศาสตร์สอนเราว่าประสาทสัมผัสทั้งห้านั้นเชื่อถือไม่ได้ เราต้องเอาบทพิสูจน์นั้นออกมาวางบนโต๊ะ หรืออยู่ในหลอดทดลอง หรืออยู่ในข้อมูลคอมพิวเตอร์ ซึ่งสามารถตรวจสอบ ทำซ้ำได้ แล้วพิสูจน์ว่าอะไรคือสิ่งที่เกิดขึ้นจริงบน “โลกใบนี้” ไม่ว่าผู้ที่สังเกตการณ์จะเชื่อหรือไม่เชื่อก็ตาม ดังนั้นรถยนต์ก็จะยังพาเราวิ่งไปไหนมาไหนโดยไม่สนใจว่าเราจะศรัทธามันมั้ย และไมโครเวฟก็ยังอุ่นไก่ได้ถึงแม้เราจะไม่ซาบซึ้งในรสพระธรรมของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ามากนัก</p> <p>ในขณะที่ศาสนาเริ่มต้นมาจาก “ความสมบูรณ์แบบ” ความเป็นอาตมัน เป็นแอลฟาและโอเมกา เป็นอกาลิโก—แต่วิทยาศาสตร์เป็นระบบสะสมภูมิปัญญา ซึ่งคัดเฉพาะความรู้ที่ถูกพิสูจน์แล้วไว้ และกรองความเข้าใจที่ผิดพลาดออกไป ดังนั้นองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์จึงเป็นอะไรที่ “ทันสมัย” เสมอ และสะท้อนถึงความเข้าใจที่ดีที่สุดของมนุษยชาติ เพราะเมื่อมีอะไรที่อธิบายธรรมชาติได้ดีกว่าวิทยาศาสตร์ มันก็กลายเป็นวิทยาศาสตร์ไป เมื่อ “การแพทย์ทางเลือก” รักษาผู้ป่วยได้ดีกว่าการแพทย์แผนปัจจุบัน มันก็กลายเป็น “แผนปัจจุบัน” ไปนะครับ</p> <p>ในขณะที่ศาสนาเน้นศรัทธาเหนือเหตุผล เช่นบอกว่า “อายุคาร์บอนบ่งบอกไว้เท่านั้นก็เพราะพระเจ้าสร้างเอาไว้พิสูจน์ศรัทธา” หรือ “เรื่องที่เป็นอจินไตย ถ้าใครขืนคิดจะพึงมีส่วนแห่งความเป็นบ้า”—วิทยาศาสตร์กลับรับคำท้านั้น และเราก็ได้ไอ้บ้าที่คิดค้นเครื่องทุ่นแรง เครื่องมือสื่อสาร ยานอวกาศ แหล่งพลังงาน ออกมามากมาย เพราะไม่ยอมปิดกั้นความสงสัยใคร่รู้ของตนด้วยคำเตือนว่า “พึงมีส่วนแห่งความเป็นบ้า ได้รับความลำบากโดยเปล่าประโยชน์”</p> <p>ถึงแม้วิทยาศาสตร์จะไม่สามารถตอบทุกคำถามของจักรวาลได้ในขณะนี้ แต่นั่นก็ไม่ได้ทำให้นิทานปรัมปรา หรือกฎแห่งอะไรต่อมิอะไรที่เนรมิตขึ้นมาจากอากาศธาตุ กลายเป็น “คำตอบ” ที่ถูกต้องได้โดยอัตโนมัติ วิทยาศาสตร์จะมีคำตอบใหม่ ๆ ที่จะมาล้างอวิชชาที่หมักหมมมาหลายพันปี และมีคำถามใหม่ ๆ ให้มันสมองรุ่นต่อไปของโลกได้ขบคิดกันอยู่เสมอ</p> <p>และดังที่ครั้งหนึ่งดาราศาสตร์ได้แทนที่โหราศาสตร์ และวิชาเคมีได้แทนที่การเล่นแร่แปรธาตุ สักวันหนึ่งวิทยาศาสตร์ก็ย่อมทำให้ศาสนากลายเป็นแค่ตลกร้ายไร้แก่นสารที่ทำให้ผู้คนเข่นฆ่ากันมามากมายในอดีตกาล</p>http://la.byr.in.th/post/15524203130http://la.byr.in.th/post/15524203130Sat, 10 Oct 2009 11:00:00 +0700philosophyatheism<ul><li>คุณสะพายย่าม say no to plastic bags แต่อีกมือก็หิ้วถุงจากห้างเป็นกอบเป็นกำ</li> <li>คุณบอกว่าคุณมีศีล 227 ข้อ แต่คุณก็ยังละเมิดลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ ซื้อแผ่นก๊อบปี้ โหลดเอ็มพีสาม</li> <li>คุณต่อต้านการเปิดบ่อนเพราะเมืองไทยเป็นเมืองพุทธ แต่ไม่มีปัญหากับการที่สุราเมรัย(ซึ่งผิดศีล 5)หาซื้อได้ทุกหัวมุมตึก</li> <li>คุณต่อต้านหวยออนไลน์ เพราะคุณกลัวชาวบ้านจะหลงผิด แต่คุณก็ไม่ปฏิเสธเงินอุดหนุนต่าง ๆ จากสลากกินแบ่งรัฐบาล</li> <li>คุณบอกว่าศีลธรรมเยาวชนกำลังเสื่อมทราม แต่ก็ชื่นชมหน้าหนึ่งไทยรัฐฉบับวันอาทิตย์</li> <li>คุณรังเกียจการประจบ สอพลอ และความไม่ยุติธรรมในที่ทำงาน แต่ไม่รังเกียจถ้าจะมีใคร “ฝาก” คุณเข้าองค์กรใหญ่</li> <li>คุณสอนลูกให้เป็นคนดีของสังคม ซื่อสัตย์ รักความถูกต้อง แล้วคุณก็จ่ายสินบนส่งลูกเรียน (แล้วก็เรียกมันว่า “แป๊ะเจี๊ยะ” หรือ “ค่าบำรุงการศึกษา” ด้วยความละอายที่ยังหลงเหลืออยู่)</li> <li>คุณบอกว่าคุณเกลียดการทุจริต คอรัปชั่น ของ “นักการเมืองเลว ๆ” ที่ “ทำให้ประเทศชาติไม่เจริญ” แต่คุณก็ยัดแบงค์ร้อยเวลาโดนโบกทุกทีเหมือนกัน</li> </ul><p>คุณมีข้อแก้ตัวแปดหมื่นสี่พันสำหรับความเสแสร้ง พฤติกรรมมือถือสากปากถือศีล เช่น “เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม” หรือ “ใคร ๆ ก็ทำกัน ทำไงได้”</p> <p>แต่นี่แหละ คือบันทึกเล็ก ๆ ของภาพของสังคมที่เราอยู่ ในช่วงเวลาที่เราอยู่ ในยุคที่คำว่า “คนดี” ถูกโปรยหว่านอย่างพร่ำเพรื่อยิ่งกว่าใบปลิวเงินกู้นอกระบบ จนหมดสิ้นมูลค่าใด ๆ ในยุคที่กระแส ชาตินิยม ซาบซึ้งนิยม อันเพ้อเจ้อและกลวงโบ๋ กลายเป็นสิ่งที่ทุกคนพูดกรอกหูกันอย่างไร้สติจนหาแก่นสารไม่ได้</p> <p>เซอร์ ฟรานซิส บาคอน เคยกล่าวไว้ว่า สิ่งที่แย่กว่าคนเลว คือคนเลวที่พยายามแสดงตัวว่าเป็นนักบุญ</p>http://la.byr.in.th/post/15524141313http://la.byr.in.th/post/15524141313Sun, 12 Jul 2009 11:00:00 +0700hypocritesthailand<p>คุณไม่อยากเป็นโปรแกรมเมอร์หรอก</p> <p>ผมจะอธิบายยังไงดีนะว่าการเขียนโปรแกรมเป็นการสนองความหลงไหล</p> <p>คุณมองเห็นอักษรมากมายวิ่งบนจอ กับเงินเดือนก้อนโต ผมเห็นโจทย์ลับสมองที่รอให้ขบคิด</p> <p>คุณเห็นงานค้างที่ยังไม่เสร็จ ผมเห็นภูเขาที่ยังรอให้เคลื่อน บ่อน้ำยังรอให้ขุด</p> <p>คุณคิดว่า “ฉันก็แค่นั่งโต๊ะ จิ้มคอมพิวเตอร์ไปวัน ๆ” ผมลืมไปแล้วว่ามีโต๊ะ หรือว่าวันนั้นเป็นวันอะไร ลืมกระทั่งว่าเก้าอี้ผมน่ะพังมาตั้งแต่ผมเริ่มงานที่นี่แล้ว</p> <p>คุณอาจจะพยายามสางงานที่มีคนนำมากองไว้ ในขณะที่ผมปั้นแต่งประติมากรรมในรหัสฐานสอง บางครั้งเรียบง่ายแต่ทรงพลัง บางครั้งก็ยิ่งใหญ่และหรูหรา แต่ทุกครั้งแฝงไปด้วยความมุมานะ และขวนขวายที่จะทำให้ดียิ่งขึ้น</p> <p>คุณไม่อยากหัดเป็นโปรแกรมเมอร์หรอก คุณเป็นอยู่แล้ว หรือไม่งั้นก็ไม่ได้เป็นไปเลย เพราะไม่มีโรงเรียนไหน จะสอนให้คุณรักมันได้ อย่างมากก็แค่ให้ทักษะที่จำเป็น แล้วการรู้วิธีแกะสลัก จะมีความหมายอะไรกันล่ะ ถ้าคุณมองไม่เห็นความอัศจรรย์ในรูปปั้นดาวิด</p> <p>คุณอาจจะใช้เวลาแต่ละวันนั่งสกัดก้อนหิน ผมใช้เวลาแต่ละวัน รังสรรค์ความงดงาม คุณจะเลิกงานกลับบ้านโดยที่รู้สึกเหนื่อยล้าและว่างเปล่า ผมจะกลับบ้านด้วยใจพองโต</p> <p>สำหรับเราแล้ว มันเป็นยาเสพติด ที่ทำให้อะดรีนาลีนพลุ่งพล่าน ทำได้แล้ว! แก้ได้แล้ว!</p> <p>คุณ… ก็แค่เริ่มจับงานชิ้นต่อไป</p> <p>คุณไม่อยากมาเป็นโปรแกรมเมอร์หรอก เพราะเราไม่ได้ถูกสร้าง แต่เราเกิดมาเพื่อสิ่งนี้ มันคือความหลงใหล คืองานฝีมือ คือศิลปะ เราหมกมุ่นอยู่กับโจทย์ปัญหา ทั้งรัก ทั้งชัง บรรดาบั๊กอันชวนเวียนหัวทั้งหลายแหล่ ที่ผลัดกันเสนอตัวขึ้นมาไม่เว้น “ทำไมเป็นซะอย่างนั้นล่ะ?! ไม่สมเหตุสมผลเลย!” เรามักแสร้งร้องด้วยความขุ่นเคือง แต่ในใจนั้นลิงโลด เพราะการล่าได้เริ่มขึ้นอีกครั้ง</p> <p>คุณ… “มีปัญหาบางอย่างในแอพพลิเคชั่นอีกแล้ว และก็ เอ้อ รีบแก้ให้ทันเอาไปเดโมในอีก 20 นาทีนะ”</p> <p><em>—ถอดความจาก <a href="http://weblog.masukomi.org/2007/03/12/you-really-dont-want-to-become-a-programmer">You really don’t want to “become” a programmer</a> โดย <a href="http://masukomi.org/">Kay Rhodes</a></em></p>http://la.byr.in.th/post/15524051201http://la.byr.in.th/post/15524051201Tue, 05 May 2009 11:00:00 +0700<p>มีงานอดิเรกอย่างหนึ่งคือ เวลามีพนักงานในร้านสะดวกซื้อตะโกนทัก ผมจะตะโกนตอบกลับไปด้วยความกระตือรือร้น</p> <p>“แฟมิลี่มาร์ตสวัสดีค่ะ”</p> <p>“ลูกค้าสวัสดีครับ วันนี้ผมจะรับอะไรได้บ้างครับ”</p>http://la.byr.in.th/post/15523837217http://la.byr.in.th/post/15523837217Sun, 26 Apr 2009 11:00:00 +0700hobbyone-shot<p>Snack คือ food + fun</p> <p>นิยามคำว่า fun ในยุค snack 1.0 มีตั้งแต่ลูกอมที่เปรี้ยวขึ้นสมองจนน้ำตาไหล ยันขนมตีนตบชุบน้ำตาลระเบิดในปาก</p> <p>พักหลัง ๆ มานี่ เราจะสังเกตเห็น trend ตัวนึงที่เกาะกระแสโลกาภิวัตน์ ระบาดไปทั่วโลก นั่นคือ socialization หรือการที่ทุกอย่างถูกทำให้เป็นของ “social” ตั้งแต่ web apps ไปจนถึง sms ตามหน้าจอโทรทัศน์ และแน่นอน—ไม่พ้นอุตสาหกรรมคอนเฟคชันนารี</p> <p>ขนมในยุค snack 2.0 ที่เน้นความสนุกเฮฮากับเพื่อนฝูงเป็นจุดขายหลัก ประกอบไปด้วย</p> <ul><li>Testo Color Max: มันฝรั่งทอดกรอบที่กินแล้วลิ้นเปลี่ยนเป็นสีคราม สีม่วงลายจุด หรือ Hooloovoo</li> <li>Twisty Bomb: มีโอกาส 20% ที่จะหยิบเจอชิ้นที่เป็น bomb (รสชาติเหมือนกัดวาซาบิคลุกพริกเผา)</li> <li>Lay’s Double Shock: ใส่รส โคตรเปรี้ยว กับ โคตรเผ็ด ไว้ในถุงเดียวกัน</li> </ul><p>ตอนนี้ผมมี plan จะไปขายไอเดียให้ทวิสตี้ ออกรส “bombsweeper” มาใหม่ โดยที่แต่ละชิ้นจะมีตัวเลขติดอยู่ ว่าชิ้นรอบ ๆ มัน มี bomb อยู่กี่ชิ้น เพื่อที่ว่าคนหยิบจะได้เลี่ยงชิ้นอกุศลได้ถนัดหน่อย เพราะโดยส่วนตัวผมว่าชิ้นที่เป็นรส barbeque มันก็อร่อยดี แต่ไอ้ชิ้นระเบิดนี่ใครส่งมาให้ถือว่าตัดเพื่อนกันเลยทีเดียว</p>http://la.byr.in.th/post/15523770862http://la.byr.in.th/post/15523770862Sat, 28 Mar 2009 11:00:00 +0700socialsnacks<p><น่าอัศจรรย์อยู่นะว่ามนุษย์มีสติปัญญาพอจะคิดค้นการเดินทางข้ามดวงดาวได้ยังไง></p> <p><ไม่ขนาดนั้น ผมเคยใคร่ครวญดูบ้างแล้ว ไอ้เรื่องการเดินทางระหว่างดวงดาว พวกมนุษย์ก็เรียนรู้มาจากคุณ เอนเดอร์ก็บอกว่าไม่เคยมีใครจับหลักมันได้ จนกระทั่งฝูงยานโคโลนีของคุณแล่นเข้าไปในระบบสุริยะของพวกเขา></p> <p><เราน่าจะเก็บตัวอยู่เงียบๆ ในบ้าน เพราะกลัวว่าจะไปสอนทากสี่ขาซักเผ่าพันธุ์ให้บินได้เข้าโดยบังเอิญงั้นสิ?></p> <p><เปล่า แต่ผมเห็นคุณพูดเหมือนกับว่าเผ่าพันธุ์มนุษย์มีสติปัญญาอย่างนั้นแหละ></p> <p><ตรงเผง></p> <p><ไม่เชิงไง ผมคิดว่าพวกเขามีวิธีรวบรวมสติปัญญามากกว่า></p> <p><พวกมนุษย์มียานอวกาศ เรายังไม่เห็นพวกนายตนไหนบินแข่งกับความเร็วแสงนะ></p> <p><ในแง่ของเผ่าพันธุ์แล้วเรายังเยาว์อยู่นัก แต่ดูสิ่งที่วิวัฒนาการมอบให้พวกเราหรือพวกคุณสิ ในสปีชี่ส์หนึ่งมีชีวิตสี่ประเภท เริ่มจากพวกหนอนตัวอ่อน แล้วก็ตัวผสมพันธุ์ ซึ่งไม่มีสติปัญญาใดๆ ของคุณคือพวกตัวผู้ ส่วนของเราเป็นพวกตัวแม่ แล้วก็มีพวกปัจเจกที่มีความเฉลียวฉลาดพอทำงานทั่วๆ ไปได้ อย่างเช่นพวกพี่น้องของเรา หรือพวกคนงานของคุณ สุดท้ายก็คือพวกที่มีเวลานั่งครุ่นคิดทั้งวัน ต้นบรรพบุรุษอย่างผม หรือราชินีอย่างคุณ ซึ่งเป็นศูนย์รวมภูมิปัญญาของทั้งเผ่าพันธุ์ การคิดวิเคราะห์คืองานหลักของเรา></p> <p><ในขณะที่พวกมนุษย์ทั้งหมดเป็นเหมือนแค่พวกใช้แรงงาน สินะ?></p> <p><ไม่ใช่แค่นั้น พวกตัวอ่อนมนุษย์ก็ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้พอกับเรา ซึ่งไม่รู้ว่าจะกินเวลาเท่าไหร่ในช่วงชีวิต ที่ร้ายสุดคือพอถึงเวลาขยายพันธุ์ ทุกตัวก็กลายเป็นเครื่องจักรที่มีหน้าที่เดียวในชีวิตเหมือนกันหมด คือผสมพันธุ์แล้วตายไป></p> <p><พวกมนุษย์เห็นว่าทุกช่วงอายุมีเหตุมีผลของมันนะ></p> <p><หลอกตัวเองสิไม่ว่า ต่อให้อยู่ในช่วงที่โตเต็มวัยที่สุด แต่ละคนก็ไม่เคยมีพัฒนาการเหนือกว่าชนชั้นแรงงานทั่วไปมากมายเลย จะมีซักกี่คนกันที่ว่างเว้นจากการใช้ชีวิต และมีเวลามานั่งทำตัวเฉลียวฉลาด></p> <p><ไม่มีเลย></p> <p><พวกเขาไม่เคยรู้อะไรจริงๆ จังๆ ด้วยซ้ำ ชีวิตน้อยๆ มีเวลาอยู่บนโลกไม่เพียงพอที่จะทำความเข้าใจอะไรอย่างถ่องแท้ซักอย่างเดียว แล้วก็ยังคิดไปเองว่าพวกเขาเข้าใจ! ตั้งแต่เด็กเลย พวกนั้นหลอกตัวเองว่ารู้จักโลกดีแล้ว ทั้งๆ ที่ทั้งหมดที่มีก็แค่ข้อสันนิษฐานกับสมมติฐานขั้นต้น พอโตไปพวกเขาก็เริ่มเรียนรู้ศัพท์ต่างๆ สำหรับสื่อและอธิบายความรู้กำปั้นทุบดินเหล่านั้น และเที่ยวบังคับคนอื่นให้เชื่อว่ามันเป็นข้อเท็จจริง แต่มันก็เท่านั้นแหละ โดยปัจเจกบุคคลแล้ว มนุษย์น่ะซื่อบื้อสิ้นดี></p> <p><ในขณะที่โดยหมู่คณะแล้ว…></p> <p><โดยหมู่คณะ มันก็ยังเป็นหมู่คณะของคนโง่ แต่ทั้งร้อยของการวุ่นพยายามทำตัวฉลาด ประกาศทฤษฎีคลุมเครือบ้าบอที่ไม่มีใครเข้าใจออกมาเยอะแยะน่ะ จะมีซักคนสองคนที่บังเอิญคิดค้นอะไรที่เข้าใกล้แก่นแท้ของความจริงมากขึ้นอีกซักกระเบียดหนึ่ง แล้วในการลองผิดลองถูกมั่วๆ ทั้งหลายแหล่ ก็มีโอกาสซักครึ่งต่อครึ่งที่ทฤษฎีใหม่ๆ จะถูกพิสูจน์ และฝูงชนก็จะยอมรับมัน ทั้งๆ ที่ไม่เข้าใจมันอยู่ดี แล้วมันก็จะกลายเป็นสมมติฐานอันใหม่ที่ถูกหลับหูหลับตาสอนจนกระทั่งไอ้บ้าคนต่อไปก้าวขึ้นมาปรับปรุงทฤษฎีนั้นได้โดยบังเอิญ></p> <p><ที่นายกำลังจะบอกคือ โดยปัจเจกแล้วไม่มีใครฉลาดเลย และโดยหมู่คณะแล้วมนุษย์ก็ยิ่งโง่กว่าเดิมด้วยซ้ำ และกระนั้นโดยการให้คนโง่จำนวนมากมาอยู่รวมกัน วุ่นกับการแสร้งทำเป็นฉลาด พวกเขาก็ยังได้ผลลัพท์เดียวกันกับที่สปีชี่ส์ที่มีความเฉลียวฉลาดจะคิดได้></p> <p><ตรงเผง></p> <p><ถ้าพวกเขาโง่นักแล้วเราฉลาดนัก ทำไมทั้งเผ่าพันธุ์ของเราถึงเหลือรอดอยู่แค่รังเดียว ซึ่งมีมนุษย์เป็นคนขนมาให้ แล้วทำไมพวกนายยังต้องพึ่งพามนุษย์ตลอดเวลาทุกครั้งที่สร้างความก้าวหน้าอะไรใหม่ๆ ทางวิทยาศาสตร์ละ?></p> <p><บางทีความฉลาดอาจจะไม่ใช่ทั้งหมดก็ได้></p> <p><บางทีเราอาจจะโง่เองที่คิดไปว่าเราเข้าใจอะไรต่อมิอะไร บางทีมนุษย์อาจจะเป็นพวกเดียวที่สามารถรับความจริงได้ว่าไม่มีใครรู้อะไรได้อย่างถ่องแท้เลย></p> <p><em>—จาก Speaker For The Dead โดย Orson Scott Card</em></p> <p><em>หมายเหตุ: มหากาพย์ชิ้นยอดนี้<a href="http://www.askmedia.co.th/book/show_book.php?id=26">แปลเป็นภาษาไทยแล้ว</a> แต่บทถอดความนี้แปลมาจากฉบับภาษาอังกฤษ</em></p>http://la.byr.in.th/post/15523657219http://la.byr.in.th/post/15523657219Wed, 18 Mar 2009 11:00:00 +0700ender's gameintelligenceparaphrase<p>ผมเคยเห็นมาไม่น้อยเหมือนกัน คนที่พยายามทำอะไรอยู่เงียบๆ คนเดียว แล้วอาจหาญคิดว่าตัวเองจะเปลี่ยนแปลงโลกได้</p> <p>คนประเภทนี้เป็นสีสันของโลกเราครับ ทั้งคนที่กินมังสวิรัติเพื่อให้มนุษย์หยุดฆ่าสัตว์ คนที่ใส่ใจแยกขยะทุกชิ้นเพื่อให้ไม่ให้มีสารพิษตกค้างในสิ่งแวดล้อม คนที่เลิกใช้ไฟฟ้าแล้วปลีกวิเวกไปอยู่แบบพอเพียงในชนบทเพื่อหยุดภาวะโลกร้อน คนที่ใช้สิทธิ์เลือกตั้งกับพรรคเล็กพรรคน้อยที่ไม่มีโอกาสชนะ คนที่หยุดไปเติมน้ำมันเพื่อกดดันให้ปั๊มลดราคา คนที่ซื้ออาหารกับร้านค้าข้างถนนและช็อบปิ้งในตลาดนัด/โชห่วย เพราะไม่ต้องการให้ธุรกิจแฟรนไชส์จากเมืองนอกเติบโต คนที่เลิกใช้สินค้าแบรนด์หนึ่งๆ เพื่อบอยคอตต์บริษัทนั้นๆ</p> <p>ผมไม่ได้ต่อต้านหรือดูถูกผู้มีอุดมการณ์สูงส่งเหล่านี้ แต่ทุกครั้งที่ได้เจอ ผมก็อดสงสัยในใจไม่ได้ เขาจะรู้มั้ยนะ ว่าสิ่งที่เขากำลังทำอยู่ในขณะนั้น มันไม่ได้ส่งผลกระทบใดๆ ต่อโลกเลยแม้แต่น้อย และเขาจะทำประโยชน์ให้กับมนุษยชาติได้มากกว่าโดยการไปทำมาหากินซะ</p> <p>ในเลคเชอร์ช่วงบ่ายของวันหนึ่ง ขณะนั่งอยู่ในห้องประชุมที่มีเสียงปรบมือเกรียวกราว ผมเกิดคำถามกับตัวเองว่า จะทำยังไงให้ทั้งห้องหยุดปรบมือในบัดเดี๋ยวนั้น</p> <p>ผมมีสองตัวเลือก คือปรบมือต่อไป กับนั่งอยู่เงียบๆ เฉยๆ ซึ่งผมได้ข้อสรุปออกมาว่า ไม่ว่าจะเลือกข้อไหน ผลกระทบที่เกิดกับระดับเสียงในห้อง ก็จะเรียกได้ว่าไม่มีความเปลี่ยนแปลงใดๆ เลย</p> <p>Local actions เมื่ออยู่ในโลกอันกว้างใหญ่แล้ว เป็นสิ่งที่เปล่าประโยชน์อย่างร้ายกาจ ความจริงอันโหดร้ายก็คือ ห้างสรรพสินค้าจะมีลูกค้าเสมอไม่ว่าคุณจะเข้าไปใช้บริการหรือไม่เข้า เคเอฟซีจะไม่ปิดกิจการเพียงเพราะคุณสอนให้ลูกคุณหันไปใช้บริการไก่ย่างหน้าปากซอย พรานป่าจะล่าสัตว์สงวนเพื่อนำอวัยวะมาขายที่อัตราเดิมไม่ว่าคุณจะซื้อมันหรือไม่ การที่คุณหยุดเปิดแอร์และช่วยลดการใช้พลังงานของมนุษยชาติได้ 0.000000000038% ก็ไม่ทำให้โลกเย็นลง และการที่คุณคนเดียวซื้อซีดีเพลงลิขสิทธิ์ก็ไม่ทำให้ศิลปินรวยขึ้นแต่อย่างใด</p> <p>แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ เมื่อการกระทำเล็กๆ ที่ไร้ความสำคัญเหล่านี้ เกิดขึ้นในลักษณะที่มีการประสานงานกัน พร้อมเพรียงกัน ในทิศทางเดียวกัน ผลกระทบในระดับ global ก็เริ่มเกิดขึ้น ในขณะที่โดยตัวบุคคลแล้วพวกเขาก็ยังไร้ความสำคัญเหมือนเดิม</p> <p>อาจจะพูดได้ว่า ม็อบจะเกิดไม่ได้ถ้าหากไม่มีคนมารวมตัวกัน แต่การที่มีคนๆ หนึ่ง เดินออกจากกลุ่มม็อบในวันที่แดดร้อนๆ กลับไปนั่งดูทีวีที่บ้านแทน ก็ไม่ได้ทำให้ม็อบนั้นอ่อนกำลังลง แต่ถ้าทุกคนคิดได้แบบนี้เมื่อไหร่ ม็อบนั้นก็จะสลายในทันที</p> <p>ขณะเคี้ยวปลายปากกา stylus เล่น ผมก็เริ่มมองเห็นว่า มันไม่ใช่ตัวการกระทำนั้นเลย ที่ก่อให้เกิดผลกระทบใดๆ กับโลก มันคือสุนทรพจน์ บทความ และการประสานงานต่างหาก ที่ได้เป็นตัวเปลี่ยนโลกมาโดยตลอด คานธีไม่ได้ช่วงชิงเอกราชกลับมาด้วยการอดอาหาร หากแต่แกทำสำเร็จได้ด้วย PR และคุณอาจจะเดินทางด้วยเครื่องบินเจ๊ตส่วนตัวที่พ่น CO₂ เป็นว่าเล่นก็ได้ แต่ในฐานะนักรณรงค์เพื่อสิ่งแวดล้อมตัวยง คุณจะยังทำประโยชน์ให้กับธรรมชาติมากกว่าที่คนแยกขยะนั่นจะทำได้ทั้งชีวิตเสียอีก</p> <p>โอเค นี่คงจะเป็นข้ออ้างที่ผมใช้บอกตัวเอง เวลาจะเลี่ยงงานมานั่งเขียนเรื่องอะไรไม่เป็นเรื่องทั้งวัน</p>http://la.byr.in.th/post/15523474816http://la.byr.in.th/post/15523474816Fri, 06 Mar 2009 12:00:00 +0700<p><em>“หน้านี้เว้นว่างไว้โดยเจตนา”</em></p> <p>หน้านั้นสิ้นสุดสถานะ “เว้นว่าง” ของมัน ตอนที่คุณพิมพ์ข้อความนั้นลงไป</p>http://la.byr.in.th/post/15523349316http://la.byr.in.th/post/15523349316Wed, 25 Feb 2009 12:00:00 +0700one-shot